اگر بعد از چند ساعت کار با لپ تاپ یا خیره شدن به گوشی، چشم هایتان می سوزد، احساس خشکی یا سنگینی دارید یا مدام دوست دارید چشم هایتان را ببندید، استفاده طولانی از صفحه نمایش می تواند در ایجاد این علائم نقش داشته باشد. استفاده طولانی از صفحه نمایش می تواند فشار بیشتری به چشم وارد کند و حتی باعث شود علائمی مثل تاری دید موقت، سوزش و خستگی ایجاد شود. اما مسئله فقط مدت زمانی نیست که به صفحه نگاه می کنید؛ هنگام کار با نمایشگر، خودِ نحوه نگاه کردن و پلک زدن هم تغییر می کند و همین موضوع می تواند بخش مهمی از ماجرا باشد.

چرا کار با صفحه نمایش چشم ها را خسته می کند؟

وقتی مدت زیادی به صفحه گوشی، لپ تاپ یا مانیتور نگاه می کنیم، چشم ها برای حفظ تمرکز و وضوح تصویر به طور مداوم درگیر هستند. از طرفی، هنگام خیره شدن به نمایشگر معمولا کمتر پلک می زنیم و همین موضوع می تواند باعث شود سطح چشم رطوبت کمتری داشته باشد و احساس خشکی، سوزش یا خستگی ایجاد شود.

فاصله نزدیک صفحه، انعکاس نور، روشنایی نامناسب و نگاه کردن طولانی مدت بدون وقفه هم می توانند فشار وارد شده به چشم را بیشتر کنند. به همین دلیل ممکن است بعد از چند ساعت کار، چشم ها سنگین شوند، دید برای مدتی تار شود یا فرد احساس کند برای ادامه کار به استراحت نیاز دارد.

نقش پلک زدن در خشکی چشم

هر بار که پلک می زنیم، لایه ای از اشک روی سطح چشم پخش می شود و به مرطوب ماندن آن کمک می کند. هنگام کار با صفحه نمایش، به دلیل تمرکز زیاد روی متن، تصویر یا ویدئو، معمولا تعداد دفعات پلک زدن کمتر می شود. در نتیجه سطح چشم ممکن است سریع تر خشک شود و علائمی مثل سوزش، احساس وجود جسم خارجی، خستگی یا اشک ریزش ایجاد شود.

این مسئله به ویژه زمانی بیشتر به چشم می آید که ساعت های طولانی بدون وقفه با گوشی یا کامپیوتر کار کنیم. بنابراین خشکی چشم در زمان استفاده از نمایشگر فقط به نور صفحه مربوط نیست و کاهش پلک زدن هم می تواند در ایجاد آن نقش داشته باشد. البته خشکی چشم همیشه ناشی از استفاده از صفحه نمایش نیست و عوامل دیگری نیز می توانند در ایجاد یا تشدید آن نقش داشته باشند.

چه زمانی این علائم نیاز به بررسی دارند؟

خستگی، سوزش و خشکی چشم بعد از چند ساعت کار با صفحه نمایش ممکن است با استراحت و کاهش زمان استفاده از نمایشگر بهتر شوند. اگر این علائم خفیف و گذرا باشند و با استراحت کاهش پیدا کنند، اصلاح شیوه استفاده از صفحه نمایش و توجه به عوامل محیطی می تواند به کاهش آنها کمک کند.

اما اگر خشکی، سوزش یا خستگی چشم مرتب تکرار شوند، مدت زیادی باقی بمانند یا خارج از زمان استفاده از گوشی و کامپیوتر نیز ادامه داشته باشند، بهتر است علت آنها توسط چشم پزشک بررسی شود.

برخی علائم نیز صرفا نباید به خستگی یا خشکی چشم نسبت داده شوند. درد شدید چشم، کاهش دید، تغییر ناگهانی یا غیرمعمول در بینایی، قرمزی شدید، حساسیت قابل توجه به نور یا ترشح غیرعادی از چشم از جمله علائمی هستند که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند. در صورت بروز کاهش ناگهانی دید، تغییر ناگهانی و قابل توجه در بینایی یا درد شدید و ناگهانی چشم، مراجعه فوری به اورژانس یا چشم پزشک اهمیت دارد.

در مقابل، اگر علائم خفیف و گذرا باشند و هیچ یک از نشانه های هشدار وجود نداشته باشد، مشاوره آنلاین با چشم پزشک می تواند برای ارزیابی اولیه علائم و دریافت راهنمایی درباره ادامه مسیر پیگیری کمک کننده باشد.

چه چیزهایی خشکی و خستگی چشم را بیشتر می کنند؟

مدت زمان استفاده از صفحه نمایش تنها عامل موثر نیست. شرایطی که هنگام کار یا مطالعه با گوشی و کامپیوتر داریم هم می تواند خشکی و خستگی چشم را بیشتر کند. مهم ترین آنها عبارتند از:

• استفاده طولانی و بدون وقفه از نمایشگر
• نور زیاد یا کم و تنظیم نبودن روشنایی صفحه
• بازتاب نور روی صفحه
• فاصله یا زاویه نامناسب چشم با نمایشگر
• هوای خشک یا قرار گرفتن مستقیم در معرض باد و کولر
• کمبود خواب و خستگی عمومی بدن

ترکیب چند مورد از این عوامل می تواند باعث شود چشم ها زودتر احساس خشکی و خستگی کنند، به خصوص زمانی که ساعت های زیادی از روز با نمایشگرها سر و کار دارید.

برای کمتر شدن خستگی چشم چه کار کنیم؟

چند تغییر ساده در نحوه کار با صفحه نمایش می تواند فشار وارد شده به چشم ها را کمتر کند. بهتر است استفاده طولانی مدت از گوشی و کامپیوتر بدون وقفه نباشد و هر چند وقت یک بار نگاه خود را از صفحه بردارید و به فاصله دورتر نگاه کنید. پلک زدن آگاهانه، تنظیم روشنایی صفحه متناسب با محیط و قرار دادن نمایشگر در فاصله و ارتفاع مناسب هم می تواند کمک کننده باشد. یکی از روش های رایج برای کاهش فشار چشم، قانون 20-20-20 است؛ یعنی پس از هر 20 دقیقه کار، حدود 20 ثانیه به نقطه ای در فاصله حدود 20 فوتی (معادل 6 متر) نگاه کنید.

همچنین بهتر است صفحه نمایش را طوری قرار دهید که نور مستقیم روی آن بازتاب نداشته باشد و هوای کولر یا پنکه مستقیما به چشم ها برخورد نکند. خواب کافی و توجه به خشکی هوای محیط نیز اهمیت دارد. اگر با وجود رعایت این موارد، خشکی یا خستگی چشم همچنان ادامه داشت، بهتر است علت آن توسط چشم پزشک بررسی شود.

جمع بندی

چشم ها در زمان کار طولانی با صفحه نمایش فقط به دلیل نور صفحه خسته نمی شوند؛ کاهش پلک زدن، تمرکز مداوم، فاصله نامناسب از نمایشگر و شرایط محیطی هم می توانند در ایجاد خشکی، سوزش و خستگی نقش داشته باشند. با تنظیم شرایط کار و استراحت دادن منظم به چشم ها می توان این علائم را تا حدی کاهش داد.

با این حال، اگر خشکی و خستگی چشم به طور مداوم تکرار شود یا با علائمی مانند درد چشم، تاری دید مداوم، قرمزی شدید یا ترشح غیرعادی همراه باشد، بهتر است علت آن توسط چشم پزشک بررسی شود. کاهش ناگهانی دید، تغییر ناگهانی و قابل توجه در بینایی یا درد شدید و ناگهانی چشم نیز نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است و نباید صرفا به استفاده از گوشی یا کامپیوتر نسبت داده شود.