در دنیای خدمات مهندسی عمران و سازه، انتخاب متریال مناسب و توجه به مقررات ملی ساختمان به‌خصوص در ساختمان های بلند مرتبه اهمیت حیاتی دارد. در میان انواع پروفیل‌های فلزی مورد استفاده به عنوان بادبند در سازه، ناودانی به‌دلیل مقاومت خمشی بالا و استحکام بالاتر گزینه اول مدیران پروژه است. در صورت انتخاب صحیح مشخصات فنی و ظاهری ناودانی، افزایش پایداری سازه و ضریب اطمینان تحمل بارهای جانبی در حداکثر ممکن توسط بادبند تضمین‌شده خواهد بود. شاخص‌های قابل توجه برای انتخاب بهترین ناودانی قابل کاربرد در بادبند مواردی مانند شکل ظاهری، جنس، وزن، استاندارد، نحوه اجرا و تامین‌کننده معتمد را شامل می‌شود.

انواع ناودانی برای بادبند

بادبند یا مهاربند به عنوان اجزای اصلی ساختمان‌ برای افزایش پایداری سازه‌ها در برابر باد، زلزله و انتقال ایمن هر نوع نیروی وارد شده به سازه به سمت سایر بخش‌ها یا زمین کاربرد دارند. در نتیجه ستون‌ها یا دیوارهای باربر تغییر شکل جانبی پیدا نمی‌کنند و استحکام یا مقاومت در برابر کمانش بیشتری خواهند داشت. این نوع مقاطع U شکل به دلیل استحکام بالا در برابر نیروهای کششی و فشاری در میان انواع پروفیل‌های فلزی، گزینه مناسب‌تری برای بهینه سازی سازه از لحاظ مقاومت برای کاربرد در بادبندها به‌حساب می‌آیند. اما در میان انواع مختلف پروفیل ناودانی، موارد زیر از لحاظ جنس، شکل ظاهری و استانداردها بهترین نوع هستند:

• ناودانی های هم وزن اروپا مثل ناودانی 24 هموزن اروپا 12 متری بنگاه تهران و …
• ناودانی‌های ساده بال مساوی که ظاهری مسطح بدون سوراخ که دو بال کناری کاملا مساوی و متقارن هستند.
• ناودانی UNP یا ناودانی UPN که نسبتا ضخیم و دارای وزن بالایی هستند.
• ناودانی جنس فولادی دارای گریدهای ST44، ST37 یا ST52 و ناودانی گالوانیزه که مقاومت مناسبی در برابر رطوبت و خوردگی دارند.
• ناودانی تولید شده بر اساس فرایند نورد گرم که به‌خصوص برای سازه‌های سنگین‌تر مقاومت بالایی در برابر نیروهای فشاری و کششی دارند.
• ناودانی دوبل که از اتصال دو ناودانی ساده تشکیل می‌شود.

مقایسه استفاده از ناودانی سبک و ناودانی سنگین در بادبندها

ناودانی‌های سنگین از انواع ناودانی‌هایی هستند که وزن و ابعاد آن‌ها کاملا متناسب با جداول مهندسی محاسباتی اشتال است. این ناودانی به دلیل ضخامت و وزن بیشتر، مقاومت بالاتری در برابر تحمل بارهای سنگین و نیروهای فشاری و کششی در سازه دارد. از طرفی به دلیل مقاومت خمشی بالا از هر نوع تغییر شکل، پیجش یا شکست سازه در اثر نیروهای دینامیکی و استاتیکی جلوگیری می‌کند. بنابراین از آنجا که بادبندها لازم است نیروهای لرزه‌ای و بارهای غیر منتظره یا شدید را تحمل کنند، ناودانی‌های سنگین مناسب‌ترین انتخاب برای این منظور هستند. زیرا در غیر این صورت ایمنی سازه به‌هیچ وجه تضمین شده نخواهد بود.

نحوه انتخاب ناودانی مناسب برای بادبند

معمولا پس از طراحی محاسبات مربوط به بادبند توسط مهندس سازه و جانمایی آن مطابق مقررات ملی ساختمان، ابعاد، ضخامت و پارامترهای مکانیکی آن مشخص می‌شوند. در حین عملیات محاسبات، مهندس مربوط از نرم‌افزارهای تخصصی برای طراحی و مدلسازی عملکرد دینامیکی، تحلیل تنش و شرایط استفاده از بادبند در محیط‌ مربوط استفاده می‌کند. اما هنگام خرید علاوه بر در نظر گرفتن نکات ساختاری، جنس، ابعاد و وزن ناودانی توجه به کیفیت و استانداردهای مربوط تعیین کننده نهایی در انتخاب آن برای سازه است.

تاثیر کیفیت ناودانی بر عملکرد بادبند

بررسی کیفیت ناودانی از لحاظ استحکام مکانیکی، مقاومت در برابر خوردگی، دقت ابعادی، مقاومت در برابر تنش‌های مکانیکی و دینامیکی مهم‌ترین شاخص‌های قابل توجه هنگام خرید هستند. معمولا پیش از تهیه محصول، طبق محاسبات مهندسی انجام شده، مشخصات کلی بر حسب نیاز پروژه و شرایط محیطی تعیین می‌شوند. بنابراین لازم است با در نظر گرفتن آن‌ها و همچنین درخواست برگه مشخصات فنی و تست‌های کیفی محصول از تامین‌کننده یا فروشنده ناودانی، نکات لازم را بررسی کرد. انحراف بسیار بالا از معیارهای مورد نظر و عدم تطابق با استانداردهای کیفی در نهایت ایمنی سازه را کاهش می‌دهد. البته دریافت مشاوره از کارشناسان فروشنده نیز در این خصوص بسیار موثر است.

استانداردهای ناودانی در ساخت بادبند

استانداردهای مختلفی برای ناودانی‌های تولید داخل و انواع وارداتی به‌کار می‌رود. موارد زیر مهم‌ترین‌ها استانداردها برای ناودانی‌ها با قابلیت استفاده به‌عنوان بادبند هستند:

• ISO 9001: استاندارد بین المللی برای تضمین کیفیت تولید ناودانی
• ISO 633: استاندارد بین‌المللی برای تعیین مشخصات مکانیکی و شیمیایی فولادهای ساختمانی
• DIN 1026: استاندارد آلمانی برای تعیین مشخصات مکانیکی و ترکیب شیمیایی ناودانی‌های فولادی
• EN 10279: استاندارد اروپایی برای تعیین مشخصات فنی و الزامات تولید و کاربرد ناودانی‌های فولادی
• ASTM A36: استاندارد آمریکایی برای تعیین مشخصات مکانیکی و شیمیایی مورد نیاز پروفیل‌های فولادی در ساختمان
• ISIRI 4477: استاندارد ملی ایران برای تعیین مشخصات و الزامات فنی تولید ناودانی‌های فولادی

نکات اجرایی در استفاده از ناودانی برای بادبند

ناودانی‌ها در بازار ابعاد مشخصی دارند و ممکن است در برخی موارد نیاز به انجام عملیات اضافی بر حسب نیاز پروژه باشد. بسیاری از فروشندگان ناودانی با دریافت نقشه محاسباتی، کارهای مربوط به برشکاری یا سوراخکاری را نیز انجام می دهند. در هر صورت نکات اجرایی زیر برای حفظ کیفیت ناودانی و سازه باید رعایت شود:

• برشکاری ناودانی: هنگام برش باید توجه داشت که لبه‌های بریده شده کاملا هموار بدون هر نوع پلیسه باشند. این موضوع برای اتصال صحیح بادبند بسیار اهمیت دارد.
• سوراخکاری: سوراخ‌‌های مورد نیاز برای اتصال ناودانی‌ها به بخش‌های مختلف سازه مطابق نقشه و باید به شکل دقیق انجام گیرد. هر نوع انحراف یا رعایت نکردن قطر سوراخ باعث کاهش پایداری بادبند می‌شود.
• نحوه اتصال:‌ برای اتصال ناودانی به ورق‌های سازه از دستگاه‌های جوش الکتریکی یا پیچ و مهره استفاده می‌شود. در حالت اول نحوه جوشکاری با استفاده از تکنسین ماهر و یکنواخت بودن آن نکته‌ای است که ناظر پروژه باید آن‌را در نظر بگیرد. در اتصال با پیچ و مهره نیز دقت بالای اتصال و استفاده از پیچ و مهره‌های دارای مشخصات فنی مناسب اهمیت دارد.
• تراز بادبند: بادبندها برای اتصال پایدار و مستحکم به شکل عمودی با استفاده از تراز مخصوص روی زمین متصل می‌شوند.
• کنترل کیفی نهایی:‌ در نهایت ناظر پروژه کیفیت اتصالات را از لحاظ جوشکاری، سفت بودن پیچ‌ها، تراز بودن و تطبیق با نقشه محاسباتی بررسی می‌کند.

انتخاب بهترین تامین‌کننده، شاه کلید خرید ناودانی است

اما در نهایت آنچه تضمین‌کننده نهایی خرید ناودانی است، مراجعه به یک فروشنده یا تامین‌کننده معتبر و باتجربه است. پایبندی به اخلاق حرفه‌ای و قانونی، ضمانت کیفیت بالای محصول طبق سفارش، قابلیت بازگشت کالای معیوب یا هر نوع عدم تطابق فنی در بار تحویلی و ارسال به موقع شاخص‌هایی است که باید در نظر گرفت. البته کارشناسان شاغل نیز لازم است با ارائه مشاوره‌های تخصصی، همراهی گام به گام در مسیر خرید داشته باشند. در این صورت می‌توان با اطمینان کامل بهترین نوع ناودانی را برای بادبند تهیه کرد.