نامنظمی پیچشی زمانی رخ می دهد که توزیع سختی جانبی در پلان متقارن نبوده و در نتیجه مرکز جرم و مرکز سختی سازه فاصله قابل توجهی از یکدیگر داشته باشند. در این حالت تحت اثر بارهای جانبی ناشی از زلزله، علاوه بر تغییرمکان های جانبی، دوران قابل ملاحظه ای در طبقات ایجاد می‌شود که می‌تواند منجر به افزایش تنش ها و آسیب پذیری اعضای سازه گردد. مطابق آیین نامه 2800 (ویرایش چهارم) سازه‌هایی که در آنها نسبت بیشترین تغییرمکان نسبی در یک انتهای ساختمان به میانگین تغییرمکان نسبی دو انتها در همان طبقه بیش از 1.2 باشد، دچار نامنظمی زیاد پیچشی و در صورتیکه این مقدار از 1.4 تجاوز کند دچار نامنظمی شدید پیچشی خواهد بود.

نامنظمی پیچشی در چه سازه‌هایی بیشتر ممکن است رخ دهد؟

• در صورتیکه پلان سازه مثلثی بوده و تحت نیروی جانبی به پیچش میافتد.
• در صورتیکه سازه دارای چندین طبقه عقب‌روی باشد.
• در سازه‌های بسیار مستطیلی شکل (عرض کم و طول زیاد) تحت زلزله با خروج از محوریت به راحتی می‌پیچد.
• در صورتیکه فقط در یک سمت از سازه دیوار برشی یا مهاربند وجود دارد.

نحوه کنترل نامنظمی پیچشی در ETABS

بعد از تحلیل مدل از منوی Display>Show tables>Analysis Results>Joint Output>Displacement>Diaphragm Max Over Avg Drifts خروجی گرفته و در ستون Output Case کلیک راست کرده و تحت بار  EX-ALL و EY-ALL مقدار Ratio بدست آمده را خوانده و در صورتیکه این مقدار بزرگتر از 1.2 شود، سازه نامنظمی زیاد پیچشی و در صورتیکه بیشتر از 1.4 باشد، سازه نامنظمی شدید پیچشی می‌باشد.

عواقب نامنظمی پیچشی:

اگر 1.4>(∆Max/∆Avg)>1.2 باشد، رعایت موارد زیر الزامی است:

• اگر سازه بالای 3 طبقه باشد، آنالیز دینامیکی الزامی خواهد بود.
• در صورت انجام آنالیز دینامیکی، همپایه‌سازی باید حداقل با %90 زلزله استاتیکی انجام شود.
• اگر سازه بیش از 10 متر و نیز بالای 3 طبقه باشد، ضریب نامعینی باید براساس روش «ب» آیین نامه 2800 تعیین شود.
• در محاسبه دریفت باید به جای کنترل جابه‌جایی مرکز جرم طبقات (Avg Drift)، لبه‌های کناری سازه (Max Drift) بررسی شود.
• خروج از مرکزیت تصادفی باید با ضریب A_j تشدید شود.
• اثر زلزله متعامد 30-100 در ترکیب بار باید منظور شود.

اگر 1.4<(_Max/∆_Avg∆) باشد، رعایت موارد زیر الزامی است:

• اگر سازه بالای 3 طبقه باشد، آنالیز دینامیکی الزامی خواهد بود.
• در صورت انجام آنالیز دینامیکی، همپایه‌سازی باید حداقل با %100 زلزله استاتیکی انجام شود.
• اگر سازه بیش از 10 متر و نیز بالای 3 طبقه باشد، ضریب نامعینی بدون محاسبه برابر1.2 باید در نظر گرفته شود.
• در محاسبه دریفت باید به جای کنترل جابه‌جایی مرکز جرم طبقات (Avg Drift)، لبه‌های کناری سازه (Max Drift) بررسی شود.
• خروج از مرکزیت تصادفی باید با ضریب A_j تشدید شود.
• اثر زلزله متعامد 30-100 در ترکیب بار باید منظور شود.

نکته 1: در زیرزمین نامنظمی پیچشی نیاز به کنترل نداشته و کنترل نامنظمی پیچشی در خرپشته مطابق عرف جامعه قابل صرف نظر کردن می‌باشد.

نکته 2: در صورتیکه یک جهت یا یک طبقه مقادیر فوق را رد کند کل سازه دچار نامنظمی پیچشی شده و به کل سازه در هر دو راستا باید جریمه‌های مربوطه اعمال گردد.

برای مثال در شکل زیر، سازه تحت EX-ALL در محور 5 شل بوده و مقدار Ratio آن بیشتر از 1.2 می‌باشد برای کاهش Ratio باید تیر و ستون های محور 5 سفت‌تر و تیر و ستون‌های محور 1 شل‌تر طراحی شوند تا حرکت سازه متناسب بوده و دچار پیچش نشود. تاثیر تغییر مقطع تیر بیشتر از تغییر مقطع ستون می‌باشد.