بخش بزرگی از نشتی‌های ریز، اتصالی‌های برق و درزهای سیاه‌شده‌ای که در بازدید تحویل پیدا می‌شوند، به طراحی ربطی ندارند؛ ریشه‌شان یک قلم مصرفی ارزان است که درست انتخاب نشده. نوار تفلون، چسب برق، سیلیکون و چسب کاغذی در صورت‌وضعیت ردیف جدا ندارند و کمتر کسی کنترلشان می‌کند. قاعده‌ی کوتاه این است: هر مرحله‌ی اجرا چسب و نوار خودش را می‌خواهد و چیزی که «برای همه‌کار» خریده شده، دست‌کم در یکی از مراحل جواب نمی‌دهد.
چرا اقلام چسبی از کنترل کیفیت جا می‌مانند؟
چون ارزان‌اند و دیر خراب می‌شوند. میلگرد و بتن نمونه‌گیری و آزمایش دارند، اما رول نوار یا تیوپ سیلیکون را معمولاً خود استادکار، همان روزی که لازم شده، از نزدیک‌ترین ابزارفروشی می‌خرد. در نتیجه کیفیت این اقلام از طبقه‌ای به طبقه‌ی دیگر عوض می‌شود و ایرادش وقتی معلوم می‌شود که کار زیر کاشی یا داخل دیوار رفته است. هزینه‌ی خودِ چسب ناچیز است؛ هزینه‌ی باز کردن کار برای پیدا کردن یک نشتی، نه.
این مطلب را می‌شود مکمل نکات مهندس ناظر در شروع عملیات ساختمانی دانست؛ آن‌جا شروع کار مرور شده و این‌جا اقلام کوچکی که در طول اجرا از چشم می‌افتند.
لوله‌کشی آب و گاز: تفلون، آب‌بند و عایق‌کاری لوله
در اتصالات دنده‌ای، جهت پیچیدن نوار تفلون از تعداد دورها مهم‌تر است. نوار باید هم‌جهت با بسته شدن اتصال پیچیده شود؛ اگر برعکس باشد، با اولین چرخش آچار جمع می‌شود و از لای دنده بیرون می‌زند. پیچیدن بیش از حد هم در اتصالات برنجی و پلاستیکی فشار اضافه می‌سازد و می‌تواند بدنه را ترک بدهد.
- اتصالات دنده‌ای گاز: برای گاز نوارهایی با ضخامت و چگالی بیشتر ساخته می‌شود که معمولاً زردرنگ‌اند. این‌که چه آب‌بندی مجاز است را مبحث ۱۷ مقررات ملی ساختمان و بازرس گاز تعیین می‌کنند؛ پیش از خرید با ناظر گاز پروژه هماهنگ کنید.
- لوله‌ی فولادی توکار یا مدفون: باید در برابر خوردگی عایق شود و روش رایج، پرایمر و بعد نوارپیچی است. پرایمر فقط روی سطح تمیز، خشک و بدون زنگ‌زدگی کار می‌کند. نواری که روی لوله‌ی خاکی پیچیده شود، چند ماه بعد شل می‌شود و رطوبت را زیر خودش نگه می‌دارد؛ یعنی دقیقاً برعکس کاری که باید بکند. این مرحله را پیش از گچ و کاشی ببینید؛ بعد از آن راهی برای فهمیدنش نمی‌ماند.
اتصالات برقی: کجا چسب کافی است و کجا نه؟
چسب برق لایه‌ی عایق و ابزار کدگذاری است، نه جایگزین اتصال مکانیکی. دو سیم که فقط به هم پیچانده و رویشان نوار پیچیده شده، با گرم و سرد شدن مداوم شل می‌شوند و نقطه‌ی داغ می‌سازند. در جعبه تقسیم، اتصال اصلی با ترمینال یا کانکتور انجام شود و نوار برای عایق‌کاری تکمیلی و مشخص کردن مدارها بیاید.
مشکل دوم کیفیت خود نوار است. نوار نامرغوب در جعبه‌های شلوغ و کنار چراغ‌ها، بعد از یک تابستان چسبش وا می‌دهد و لبه‌اش بلند می‌شود. سه نشانه‌ی ساده برای تشخیص در محل:
- نوار را بکشید و رها کنید. نوار خوب کش می‌آید و تا حدی برمی‌گردد؛ نوار بد همان‌طور نازک می‌ماند.
- بعد از جدا کردن، چسب نباید روی انگشت یا سطح بماند.
- برای نقاط گرم، مثل داخل تابلو یا نزدیک چراغ، انواعی که برای دمای بالاتر ساخته شده‌اند (در بازار به «نسوز» معروف‌اند) انتخاب بهتری هستند.
در محیط مرطوب، مثل اتصال کابل پمپ، روشنایی محوطه یا جعبه‌های بیرونی، نوار PVC به‌تنهایی کافی نیست، چون آب از لای لایه‌ها راه پیدا می‌کند. این‌جا نوار آپارات (نوار لاستیکی خودجوش) به کار می‌آید: کشیده پیچیده می‌شود، لایه‌هایش در هم ذوب می‌شوند و یک توده‌ی یکپارچه و آب‌بند می‌سازند. رویش هم یک لایه نوار PVC می‌پیچند تا در برابر آفتاب و سایش محافظت شود.
نازک‌کاری و نما: سیلیکون، درزگیر و چسب سنگ
اولین سؤال درباره‌ی هر سیلیکون این است که اسیدی است یا خنثی. سیلیکون اسیدی، همان که هنگام خشک شدن بوی سرکه می‌دهد، روی شیشه و سرامیک خوب جواب می‌دهد؛ اما پوشش پشت آینه را می‌خورد و لکه‌ی تیره می‌اندازد، روی بعضی فلزات خوردگی می‌سازد و روی سنگ طبیعی ممکن است لکه بگذارد. برای آینه، سنگ و قاب فلزی سیلیکون خنثی بخرید.
- سرویس بهداشتی و آشپزخانه: سیلیکون ضدقارچ لازم است و سطح باید کاملاً خشک و تمیز باشد. سیلیکونی که روی سطح نم‌دار یا با دوغاب باقی‌مانده اجرا شود، زود سیاه می‌شود و از لبه جدا می‌شود.
- درزهایی که قرار است رنگ شوند: سیلیکون معمولی رنگ نمی‌گیرد. کنار چهارچوب، درز کناف یا هر جایی که نقاش بعداً کار دارد، درزگیر اکریلیک یا پلی‌اورتان استفاده کنید.
- چسب سنگ: برای ترمیم لب‌پریدگی و چسباندن تکه‌های کوچک است، نه نگه‌داشتن سنگ نما. همان‌طور که در نکات اجرایی سنگ نما هم آمده، گرانیت و مرمریت باید اسکوپ شوند.
- چسب کاغذی رنگ‌کاری: بعد از رنگ هرچه زودتر جدا شود. نواری که چند روز زیر آفتاب روی قاب پنجره بماند، چسبش روی پروفیل می‌ماند.
چک‌لیست ناظر: هشت نقطه‌ای که باید دید
| محل اجرا | قلم مناسب | خطای رایج | چه چیزی را چک کنید |
|---|---|---|---|
| اتصال دنده‌ای آب | نوار تفلون | پیچیدن خلاف جهت رزوه | جهت پیچش و بیرون‌زدگی نوار |
| اتصال دنده‌ای گاز | آب‌بند مجاز گاز | تفلون معمولی | تأیید ناظر گاز طبق مبحث ۱۷ |
| لوله‌ی فولادی توکار | پرایمر و نوار عایق | نوارپیچی روی سطح زنگ‌زده | تمیزی سطح و همپوشانی، پیش از پوشاندن |
| جعبه تقسیم | کانکتور و نوار PVC | اتصال پیچشی فقط با نوار | وجود کانکتور و کیفیت نوار |
| کابل در فضای مرطوب | نوار آپارات و نوار PVC | فقط نوار PVC | لایه‌ی لاستیکی زیر نوار PVC |
| سرویس بهداشتی | سیلیکون ضدقارچ | اجرا روی سطح نم‌دار | خشکی سطح و یکنواختی درز |
| آینه، سنگ، قاب فلزی | سیلیکون خنثی | سیلیکون اسیدی | برچسب تیوپ و بوی سرکه |
| نمای سنگی | اسکوپ؛ چسب سنگ فقط برای ترمیم | چسب به‌جای اسکوپ | اسکوپ هر قطعه پیش از دوغاب |
تأمین: کارتنی و یک‌جا، نه رول‌به‌رول
بیشتر ایرادهای بالا با یک تغییر ساده در خرید کم می‌شوند: اقلام چسبی را مثل بقیه‌ی مصالح در فهرست تدارکات پروژه بیاورید و اول هر مرحله، یک‌جا و از یک منبع بخرید. وقتی کل نوار یا سیلیکون یک فاز از یک کارتن بیاید، کیفیت در همه‌ی طبقات یکسان می‌ماند و ناظر با بررسی یک نمونه تکلیف همه را روشن می‌کند. یک رول از هر کارتن را هم کنار بگذارید تا اگر بار بعدی فرق داشت، مبنای مقایسه داشته باشید.
خرید کارتنی معمولاً ارزان‌تر هم درمی‌آید. در تهران این اقلام بازار مشخصی دارند: بورس چسب در لاله‌زار جنوبی، جایی که فروشنده‌ها هم تکی می‌فروشند و هم عمده. فروشگاه‌هایی مثل بانک چسب که از سال ۱۳۸۷ در همین بورس کار می‌کنند، برای پروژه‌های شهرستان هم ارسال دارند. هر منبعی را انتخاب کردید، معیار همان است: تأمین یکنواخت، مشخصات روشن و امکان مقایسه‌ی بارها.
پرسش‌های رایج
آیا چسب برق برای اتصال سیم‌ها در جعبه تقسیم کافی است؟
نه. اتصال اصلی باید با ترمینال یا کانکتور باشد؛ نوار فقط عایق تکمیلی و ابزار کدگذاری مدارهاست.
سیلیکون اسیدی را از خنثی چطور تشخیص بدهیم؟
نوعش معمولاً روی تیوپ نوشته می‌شود (Acetic یا Neutral). در محل هم سیلیکون اسیدی هنگام خشک شدن بوی تند سرکه می‌دهد.
نوار آپارات با نوار PVC چه فرقی دارد؟
لایه‌های نوار PVC فقط روی هم می‌چسبند و از هم جدا می‌مانند. نوار آپارات لاستیکی است و لایه‌هایش در هم جوش می‌خورند؛ برای همین در محیط مرطوب آب‌بند واقعی می‌سازد.
جمع‌بندی
اقلام چسبی کوچک‌ترین ردیف هزینه‌ی پروژه‌اند و همین باعث می‌شود دیده نشوند. سه کار بیشتر خطاها را حذف می‌کند: برای هر مرحله نوع چسب و نوار را مشخص کنید، یک‌جا و از منبع ثابت بخرید، و پیش از پوشاندن هر کار همان هشت نقطه‌ی جدول را ببینید.
توجه: این مطلب یک رپورتاژ بوده و سایت سازه پلاس هیچگونه نظر و مسئولیتی ندارد. در صورت نیاز به لینک‌های داخل متن مراجعه فرمایید. (سفارش درج رپورتاژ)
۰ دیدگاه